21.04.2026 tarihinde Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü tarafından AH 203 numaralı salonda "İran Edebiyatı Tarihi" başlıklı bir seminer gerçekleştirildi. Doç. Dr. Turgay Şafak’ın konuşmacı olarak katıldığı etkinliğe, bölüm öğretim üyeleri ve öğrenciler yoğun katılım gösterdi.
Seminerin başlangıcında, seminer koordinatörü Doç. Dr. İsa Işık tarafından konuşmacı takdim edilerek hakkında akademik geçmişine dair bilgi aktarımında bulunuldu. Seminerde, Farsçanın tarihsel gelişim süreci ve yapısal dönemleri kapsamlı bir biçimde ele alındı. Fars dilinin Eski Farsça, Orta Farsça ve Yeni Farsça olmak üzere üç ana döneme ayrıldığı belirtilen programda; Orta Farsça dönemine ait Avesta, Pehlevice metinler ve bunlara dair yazılan tefsir eserleri hakkında önemli bilgiler paylaşıldı. Doç. Dr. Turgay Şafak, "Yeni Farsça" kavramının yalnızca modern dönemi ifade etmediğini; İslam sonrasında Arapça ve Türkçenin de etkisiyle harmanlanarak gelişen ve Pehleviceden oldukça farklılaşan bir dil yapısını temsil ettiğini vurguladı.
İran tarihi ve kültürü açısından Samaniler döneminin oynadığı kurucu role dikkat çekilen seminerde, İslam sonrası kaleme alınan eserlerin genel topografik haritası üzerinden dinî ve edebî değerlendirmelerde bulunuldu. İlk Farsça eserlerin ortaya çıkış serüvenine de değinilen konuşmada, Hakîm Semerkandî’nin Sevâdü'l-A'zam adlı eserinin başlangıçta Arapça kaleme alındığı, ancak dönemin yöneticilerinin talebi üzerine Farsçaya çevrilmesinin Fars edebiyatının yazılı kaynaklarının oluşumundaki tetikleyici etkisi anlatıldı.
Fars edebiyatının önde gelen şairlerinin Türk edebiyatıyla olan köklü ilişkilerinin ve karşılıklı etkileşimlerinin de masaya yatırıldığı etkinlikte, klasik edebiyatımızdaki "nazire" geleneğine de bir vurgu yapıldı. Sâdî-i Şîrâzî, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Hâfız-ı Şîrâzî, Nizamî-i Gencevî, Molla Câmî ve Ali Şîr Nevâî gibi iki edebiyat havzası için de ortak değer taşıyan büyük şairler, verdikleri eserler üzerinden incelendi.
Seminerin son bölümünde ise İran edebiyatının modernleşme sürecine mercek tutuldu. 20. yüzyılda geleneksel kalıpların dışına çıkarak İran şiirinde serbest nazmın kurucusu kabul edilen Nima Yuşic ve bu yeni akımın manifestosu sayılan meşhur "Efsane" adlı şiiri dinleyicilere tanıtıldı.
Edebiyat tarihi üzerine yapılan genel değerlendirmelerin ardından Doç. Dr. İsa Işık’ın ricası üzerine Doç. Dr. Turgay Şafak tarafından Ömer Hayyam ve Hâfız-ı Şîrâzî tarafından şiir örnekleri seslendirildi. Türk Dili ve Edebiyatı bölüm başkanı Prof. Dr. Canser Kardaş tarafından Doç. Dr. Turgay Şafak’a katılımlarından dolayı teşekkür belgesi sunulduktan sonra seminer sona erdi.
.jpeg)
